มาตรา 33, 39, 40 — ต่างกันอย่างไร?
ประกันสังคม
หนึ่งในคำถามที่ทีม WACC ได้รับบ่อยที่สุดจากเจ้าของธุรกิจ SME คือ "ผมเป็นกรรมการบริษัทแต่ไม่รับเงินเดือน ต้องอยู่มาตรา 33 ไหม?" หรือ "ลาออกจากงานประจำมาเปิดร้านเอง ควรย้ายไป ม.39 หรือ ม.40 ดี?"
ระบบประกันสังคมไทยตาม พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 มี 3 มาตราหลักที่เกี่ยวกับการเป็นผู้ประกันตน — แต่ละมาตรามีเงื่อนไข สิทธิ และเงินสมทบต่างกันอย่างมาก หากเลือกผิดจะเสียประโยชน์หรือเสียเงินโดยไม่จำเป็น
ทีม WACC Service Limited สำนักงานบัญชีภูเก็ต จะอธิบายแบบเข้าใจง่ายในบทความเดียว
ภาพรวม 3 มาตรา
| มาตรา | ใคร | ใครจ่าย | ลักษณะ |
|-------|-----|---------|--------|
| ม.33 | ลูกจ้างในสถานประกอบการ | นายจ้าง + ลูกจ้าง | ภาคบังคับ |
| ม.39 | ผู้เคยอยู่ ม.33 ที่ลาออกแล้ว | ตนเอง 100% | สมัครใจ (ต่อสิทธิ) |
| ม.40 | แรงงานอิสระ ไม่เคยอยู่ในระบบ | ตนเอง + รัฐช่วย | สมัครใจ |
มาตรา 33 — ลูกจ้างในระบบ
ใครเข้าข่าย
ลูกจ้างทุกคนที่ทำงานในสถานประกอบการที่มีลูกจ้าง 1 คนขึ้นไป อายุระหว่าง 15-60 ปี จะต้องเป็นผู้ประกันตน ม.33 โดยอัตโนมัติ — นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างทุกคนภายใน 30 วัน
เงินสมทบ
อัตรา 5% + 5% (นายจ้างและลูกจ้างฝ่ายละ) บนฐานค่าจ้าง
| รายการ | ฐานปัจจุบัน (2569) |
|--------|---------------------|
| ฐานค่าจ้างขั้นต่ำ | ฿1,650.00 |
| ฐานค่าจ้างขั้นสูง | ฿17,500.00 |
| เงินสมทบสูงสุด/เดือน (ฝ่ายละ) | ฿875.00 |
| รวมที่นำส่งสูงสุด/คน/เดือน | ฿1,750.00 |
ตัวอย่าง: ลูกจ้างเงินเดือน ฿20,000.00 → ฐานคำนวณ = ฿17,500.00 (ติดเพดาน) → ลูกจ้างถูกหัก ฿875.00 + นายจ้างจ่ายอีก ฿875.00 = นำส่งรวม ฿1,750.00/คน/เดือน
สิทธิประโยชน์ครบ 7 กรณี
ผู้ประกันตน ม.33 ได้สิทธิประโยชน์ครบที่สุดในระบบประกันสังคม:
มาตรา 39 — ผู้ประกันตนต่อ (สมัครใจ)
ใครเข้าข่าย
ผู้ที่เคยเป็น ผู้ประกันตน ม.33 มาอย่างน้อย 12 เดือน แล้วลาออกจากงาน หากต้องการ "ต่อสิทธิประกันสังคม" สามารถสมัครเป็นผู้ประกันตน ม.39 ได้ภายใน 6 เดือน นับจากวันสิ้นสุดการเป็นผู้ประกันตน ม.33
เงินสมทบ
จ่ายเอง 100% — ไม่มีนายจ้างช่วย
| รายการ | จำนวน |
|--------|-------|
| ฐานคำนวณ | ฿4,800.00/เดือน (กฎหมายกำหนดตายตัว) |
| อัตราสมทบ | 9% |
| เงินสมทบรายเดือน | ฿432.00 |
เงินสมทบ ม.39 ไม่ผูกกับเงินเดือนจริง — ทุกคนจ่ายเท่ากัน ฿432.00/เดือน
สิทธิประโยชน์ที่ได้
ผู้ประกันตน ม.39 ได้ 6 กรณี (เกือบครบ ขาดเฉพาะ "ว่างงาน"):
ข้อควรระวัง
มาตรา 40 — แรงงานอิสระ / Freelancer
ใครเข้าข่าย
บุคคลอายุ 15-65 ปี [VERIFY] ที่:
3 ทางเลือกเงินสมทบ
ผู้ประกันตน ม.40 เลือกได้ 3 ทางเลือก ตามจำนวนที่ต้องการจ่ายและสิทธิที่ต้องการ:
| ทางเลือก | จ่าย/เดือน | รัฐช่วย | สิทธิที่ได้ |
|----------|------------|---------|-------------|
| ทางเลือก 1 | ฿70.00 | บางส่วน | 3 กรณี: เจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, ตาย |
| ทางเลือก 2 | ฿100.00 | บางส่วน | 4 กรณี: เจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, ตาย, ชราภาพ |
| ทางเลือก 3 | ฿300.00 | บางส่วน | 5 กรณี: + สงเคราะห์บุตร + ชราภาพ (สูงกว่า) |
[VERIFY: ตรวจสอบอัตราล่าสุดของ ม.40 จากประกาศสำนักงานประกันสังคม — เคยมีโครงการลดเงินสมทบช่วงโควิดที่อาจไม่ใช่อัตราถาวร]
ข้อสังเกตเกี่ยวกับ ม.40
ตารางเปรียบเทียบสิทธิประโยชน์
| สิทธิประโยชน์ | ม.33 | ม.39 | ม.40 (ทางเลือก 3) |
|----------------|------|------|---------------------|
| เจ็บป่วย — ค่ารักษา | ✓ ฟรี รพ.ในเครือ | ✓ ฟรี รพ.ในเครือ | ✗ ใช้บัตรทอง |
| เจ็บป่วย — เงินทดแทนขาดงาน | ✓ 50% ค่าจ้าง | ✓ ตามฐาน ฿4,800.00 | ✓ ฿200.00/วัน [VERIFY] |
| คลอดบุตร — ค่าคลอด | ✓ ฿15,000.00 | ✓ ฿15,000.00 | ✗ |
| คลอดบุตร — เงินสงเคราะห์หยุดงาน | ✓ 90 วัน | ✓ 90 วัน | ✗ |
| ทุพพลภาพ | ✓ | ✓ | ✓ |
| เสียชีวิต — ค่าทำศพ | ✓ ฿50,000.00 | ✓ ฿50,000.00 | ✓ ฿25,000.00 [VERIFY] |
| สงเคราะห์บุตร | ✓ ฿800.00/เดือน | ✓ ฿800.00/เดือน | ✓ (เฉพาะทางเลือก 3) |
| ชราภาพ | ✓ บำเหน็จ/บำนาญ | ✓ บำเหน็จ/บำนาญ | ✓ บำเหน็จเท่านั้น |
| ว่างงาน | ✓ 50% สูงสุด 180 วัน | ✗ | ✗ |
| เงินสมทบ/เดือน | 5% (สูงสุด ฿875.00) | ฿432.00 | ฿70/100/300 |
ใครเหมาะกับมาตราไหน?
ม.33 เหมาะกับ
ม.39 เหมาะกับ
ม.40 เหมาะกับ
การเปลี่ยนมาตรา
จาก ม.33 → ม.39
จาก ม.39 → ม.33
จาก ม.40 → ม.33
จาก ม.33 → ม.40
ข้อควรระวัง: หาก ส่งซ้อนกัน เช่น เป็นลูกจ้างแล้วยังจ่าย ม.40 — สำนักงานประกันสังคมจะระงับสิทธิ ม.40 อัตโนมัติ และคืนเงินสมทบที่จ่ายซ้ำไม่ได้ทุกกรณี
สรุปสุดท้าย
การเลือกมาตราที่ "ใช่" สำหรับสถานะของคุณ เป็นการตัดสินใจสำคัญที่ส่งผลระยะยาว — เพราะส่งสะสมไปเรื่อยๆ ก็จะกลายเป็นบำนาญตอนเกษียณ
ไม่แน่ใจว่าควรอยู่มาตราไหน ปรึกษา WACC ฟรี
ทีม WACC Service Limited สำนักงานบัญชีจังหวัดภูเก็ต ให้คำปรึกษาเรื่องประกันสังคมแก่ทั้ง SME และบุคคลทั่วไปทั่วประเทศไทย
บริการของเรา:
กรรมการบริษัทไม่แน่ใจต้องอยู่ ม.33 หรือไม่? ปรึกษาฟรีที่ LINE @waccservice ทีมเราจะวิเคราะห์สถานะและแนะนำมาตราที่ประหยัดและคุ้มค่าที่สุดให้
บทความนี้เขียนโดยทีม WACC Service Limited — สำนักงานบัญชีในจังหวัดภูเก็ต ข้อมูล ณ วันที่ 11-04-2569 อ้างอิง พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 มาตรา 33, 39, 40 และประกาศที่เกี่ยวข้อง อัตราเงินสมทบและสิทธิประโยชน์อาจมีการปรับปรุง โปรดตรวจสอบกับ www.sso.go.th ก่อนตัดสินใจ
บทความที่เกี่ยวข้อง
ประกันสังคม 2569 — ฐานค่าจ้างใหม่ 17,500 บาท
ประกาศสำคัญสำหรับนายจ้าง ฐานค่าจ้างประกันสังคมเปลี่ยนจาก 15,000 เป็น 17,500 บาท พร้อมตัวอย่างคำนวณและสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนวันมีผลบังคับใช้
การขึ้นทะเบียนนายจ้างครั้งแรก — คู่มือ SME
เพิ่งจ้างพนักงานคนแรก? ทำตามคู่มือนี้เพื่อขึ้นทะเบียนนายจ้างกับสำนักงานประกันสังคมภายใน 30 วัน — เอกสาร ขั้นตอนออนไลน์ ค่าปรับ และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
วิธีเบิกสิทธิประโยชน์ประกันสังคม — ครบทุกกรณี
คู่มือเบิกสิทธิประกันสังคมครบ 7 กรณี — ค่ารักษา คลอดบุตร สงเคราะห์บุตร ว่างงาน ชราภาพ ทันตกรรม พร้อมเอกสาร แบบฟอร์ม และระยะเวลาที่จะได้รับเงิน