บริษัทแบบไหนที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีผู้สอบบัญชี?

ถ้าคุณเป็นเจ้าของธุรกิจในไทย คำถามที่เจอบ่อยที่สุดเรื่องหนึ่งคือ "บริษัทผมเล็กแค่นี้ ต้องสอบบัญชีจริงๆ หรือ?" คำตอบคือ ใช่ครับ — เกือบทั้งหมดต้องมี และมาดูกันว่าทำไม

กฎหมายว่ายังไง

พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 กำหนดไว้ชัดเจนว่า นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ต้องจัดทำบัญชีและให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบงบการเงิน

นิติบุคคลที่เข้าข่าย ได้แก่:

บริษัทจำกัด (บจก.) — ทุกขนาด ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่

ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) — ทุกขนาด

ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล

บริษัทมหาชนจำกัด (บมจ.) — มีหลักเกณฑ์เพิ่มเติมจาก ก.ล.ต.

สาขาของบริษัทต่างประเทศในไทย

กิจการร่วมค้า (Joint Venture) ที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล

ข้อยกเว้น: ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ใช่นิติบุคคล และบุคคลธรรมดา ไม่บังคับให้มีผู้สอบบัญชี

ใครเป็นผู้สอบบัญชีได้

ผู้สอบบัญชีต้องเป็น CPA (Certified Public Accountant) ที่ขึ้นทะเบียนกับ สภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ เท่านั้น สำหรับห้างหุ้นส่วนเล็กที่มีทุนและรายได้ไม่เกินเกณฑ์ สามารถใช้ ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ที่ได้รับอนุญาตจากกรมสรรพากรแทนได้

กำหนดเวลาส่งงบ

หลังจากจบรอบบัญชี (โดยส่วนใหญ่คือ 31 ธันวาคม) ขั้นตอนตามกฎหมายคือ:

ภายใน 4 เดือน — งบต้องเสร็จ + ผู้สอบบัญชีตรวจเสร็จ + ประชุมใหญ่สามัญผู้ถือหุ้น (AGM) อนุมัติงบ

ภายใน 1 เดือนหลัง AGM — นำส่งงบที่ DBD ผ่านระบบ e-Filing

ภายใน 150 วันหลังสิ้นรอบบัญชี — ยื่น ภ.ง.ด.50 ที่กรมสรรพากร

ถ้าส่งช้ากว่านี้จะมีค่าปรับทั้งจาก DBD และกรมสรรพากร

ทำไมต้องมีคนนอกมาตรวจ?

นอกจากเป็นกฎหมาย การมีผู้สอบบัญชีอิสระมาตรวจยังช่วยให้:

ผู้ถือหุ้น มั่นใจว่าผู้บริหารรายงานตัวเลขถูกต้อง

ธนาคาร ใช้ประกอบการพิจารณาสินเชื่อ

กรมสรรพากร ลดความเสี่ยงในการตรวจสอบย้อนหลัง

คู่ค้า ใช้ประเมินฐานะการเงินก่อนทำสัญญา

ค้นข้อมูลเพิ่มเติม

ข้อความเต็มของกฎหมายและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง สามารถดาวน์โหลดได้จาก:

สภาวิชาชีพบัญชี — https://www.tfac.or.th

กรมพัฒนาธุรกิจการค้า — https://www.dbd.go.th

---

ต้องการบริการทำบัญชี/ภาษี? — WACC Service รับทำบัญชีรายเดือน เริ่มต้น ฿2,500/เดือน ดูแพ็กเกจ