ผู้สอบบัญชีมาดูอะไรบ้าง อธิบายแบบเข้าใจง่าย

ลองคิดว่างบการเงินคือ "รายงานการสอบ" ของบริษัท ส่วนผู้สอบบัญชีคือ "คนนอกที่มาช่วยตรวจว่ารายงานนี้ตรงกับความเป็นจริงไหม" หน้าที่หลักๆ ของเราไม่ใช่หาผิดเอาคนเข้าคุก แต่คือ ให้ความเชื่อมั่นกับคนที่อ่านงบ ว่าตัวเลขที่เห็นเชื่อถือได้

เราตรวจ 3 เรื่องใหญ่ๆ

1. มีอยู่จริงไหม (Existence)

เงินสดในบัญชีธนาคาร — เราขอ Bank Confirmation จากธนาคารโดยตรง

ลูกหนี้การค้า — เราอาจส่งหนังสือยืนยันยอดไปหาลูกค้าตัวจริง

สินค้าคงเหลือ — เราเข้าไปนับสต๊อกที่โกดังในวันสิ้นปี

สินทรัพย์ถาวร — เราขอดูของจริง สังเกตว่าใช้งานอยู่ไหม

2. ครบถ้วนไหม (Completeness)

รายได้ที่บันทึก ครบหรือมีตกหล่น?

ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ลงบัญชี?

หนี้สินซ่อนเร้น เช่น คดีฟ้องร้อง คำมั่นสัญญา?

3. ลงบัญชีถูกที่ไหม (Classification & Valuation)

รายได้นี้ของปีนี้หรือปีหน้า (cut-off)

สินค้าคงเหลือยังขายได้ราคาเดิมไหม

ลูกหนี้คนนี้ยังเก็บเงินได้ไหม ถ้าไม่ได้ต้องตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ที่ดินอาคารต้องคิดค่าเสื่อมราคาถูกต้องไหม

ขั้นตอนการทำงาน

งานสอบบัญชีไม่ใช่นั่งดูเอกสารเฉยๆ แต่มี 4 ขั้นตอน ตาม มาตรฐานการสอบบัญชีไทย (TSA):

1. ทำความเข้าใจธุรกิจ (Understanding the Entity)

เราจะคุยกับเจ้าของและฝ่ายบัญชีเพื่อเข้าใจว่าธุรกิจหารายได้จากไหน มีรอบการขายยังไง สินค้าคืออะไร ใครเป็นลูกค้าหลัก

2. วางแผนการสอบ (Audit Planning)

จากความเข้าใจในขั้นที่ 1 เรากำหนดว่ารายการไหน "เสี่ยงสูง" ต้องตรวจละเอียด รายการไหน "ความเสี่ยงต่ำ" ตรวจแบบสุ่มตัวอย่างได้

3. ทดสอบและรวบรวมหลักฐาน (Audit Procedures)

ลงมือตรวจจริง — ตรวจเอกสาร, ส่งหนังสือยืนยัน, นับของ, สัมภาษณ์, คำนวณซ้ำ ทุกขั้นตอนบันทึกใน "กระดาษทำการ" (Working Papers)

4. สรุปและออกรายงาน (Reporting)

ประเมินสิ่งที่พบ คุยกับผู้บริหารถ้ามีประเด็น และออก รายงานผู้สอบบัญชี ที่แนบกับงบการเงิน

ใช้เวลานานแค่ไหน

ขึ้นกับขนาดของบริษัท แต่โดยทั่วไป:

| ขนาดบริษัท | ระยะเวลาประมาณ |

|---|---|

| SME ขนาดเล็ก (รายได้ < 30 ล้าน) | 2-3 สัปดาห์ |

| SME ขนาดกลาง (30-300 ล้าน) | 4-6 สัปดาห์ |

| ขนาดใหญ่ / กลุ่มบริษัท | 2-3 เดือน |

ถ้าอยากให้เสร็จเร็ว เตรียมเอกสารพร้อมให้ผู้สอบบัญชีตั้งแต่วันแรก จะร่นเวลาได้เยอะมาก (เรามี checklist ให้ — ดูได้ที่บทความ เตรียมเอกสารยังไงให้สอบบัญชีเสร็จเร็ว)

อยากดูมาตรฐานของจริง

สภาวิชาชีพบัญชี เป็นผู้ออกมาตรฐานการสอบบัญชีไทย (TSA) ทุกฉบับ สามารถดาวน์โหลดได้ที่ https://www.tfac.or.th — ฉบับที่ใช้บ่อยที่สุดในงานทั่วไปคือ TSA 200 (วัตถุประสงค์โดยรวม), TSA 315 (ประเมินความเสี่ยง) และ TSA 700 (การออกรายงาน)

---

ต้องการบริการบัญชี/ภาษี? — WACC Service รับทำบัญชีรายเดือนโดย CPA+TA โทร 083-563-5945 ดูแพ็กเกจ